De energiebehoefte in één formule
De energiebehoefte is de energie die iemand per dag nodig heeft om op gewicht te blijven. Je schat ze in twee stappen.
- Bereken het basaal metabolisme: wat het lichaam in volledige rust verbruikt voor ademhaling, hartslag, lichaamstemperatuur en de werking van de organen.
- Vermenigvuldig het met de PAL-waarde (physical activity level): het totale verbruik over een dag, gedeeld door het basaal metabolisme.
FormuleEnergiebehoefte (kcal per dag) = basaal metabolisme × PAL
Met een PAL van 1,5 is het basaal metabolisme dus twee derde van wat iemand over de hele dag verbruikt. De PAL dekt al de rest: werk, verplaatsingen, sport, en de energie die nodig is om voedsel te verteren.
De formule van Harris-Benedict
De bekendste formule voor het basaal metabolisme komt van Harris en Benedict, uit 1919. Roza en Shizgal berekenden ze in 1984 opnieuw, en die herziene versie wordt vandaag het meest gebruikt. Je vult het gewicht in kilogram in, de lengte in centimeter en de leeftijd in jaren.
ManBasaal metabolisme = 88,362 + (13,397 × gewicht) + (4,799 × lengte) − (5,677 × leeftijd)
VrouwBasaal metabolisme = 447,593 + (9,247 × gewicht) + (3,098 × lengte) − (4,330 × leeftijd)
De uitkomst is in kilocalorieën per dag. Werk je in kilojoule, vermenigvuldig dan met 4,184.
De oorspronkelijke formule uit 1919 heeft andere getallen, met bijvoorbeeld 655,0955 als constante voor vrouwen. Kijk dus na welke versie een rekenblad of programma gebruikt. Bij een gewone volwassene verschillen de uitkomsten meestal minder dan één procent.
PAL-waarden: welke kies je?
De PAL-waarde zegt hoeveel energie iemand over een hele dag verbruikt, als veelvoud van zijn basaal metabolisme. Kies ze op basis van een gewone week: werk, verplaatsingen, huishouden en sport samen.
| PAL | Activiteit | Een gewone dag |
|---|---|---|
| 1,2 | Bedlegerig | Vrijwel geen beweging |
| 1,4 | Licht actief | Zittend werk, weinig beweging |
| 1,6 | Matig actief | Staand of lopend werk, dagelijks bewegen |
| 1,8 | Zeer actief | Zwaar werk of veel sport |
| 2,0 | Extreem actief | Zeer zwaar werk en veel sport |
Internationaal worden ook ruimere klassen gebruikt: een zittende of licht actieve leefstijl ligt tussen 1,40 en 1,69, een actieve tussen 1,70 en 1,99 en een zeer actieve tussen 2,00 en 2,40 (FAO, WHO en UNU).
Zo kies je de juiste waarde:
- Vraag naar een gewone dag, niet naar de beste week. De meeste mensen schatten hun beweging hoger in dan ze is.
- Tel sport mee zoals het werkelijk gebeurt: drie keer per week een uur sporten maakt van een zittend leven nog geen zeer actief leven.
- Twijfel je, kies dan de lagere waarde en stuur bij op basis van het gewichtsverloop.
Een voorbeeld, stap voor stap
Een vrouw van 45 jaar weegt 70 kg en is 165 cm groot. Ze heeft zittend werk en beweegt weinig: PAL 1,4.
| Stap | Berekening | kcal per dag |
|---|---|---|
| Constante | vrouw | 447,6 |
| Gewicht | 9,247 × 70 | + 647,3 |
| Lengte | 3,098 × 165 | + 511,2 |
| Leeftijd | 4,330 × 45 | − 194,9 |
| Basaal metabolisme | som van de vier | 1.411 |
| Energiebehoefte | 1.411 × 1,4 | 1.976 |
Haar energiebehoefte is dus ongeveer 1.980 kcal per dag. Rond pas op het einde af: een formule blijft een schatting, en enkele kilocalorieën maken in de praktijk geen verschil.
Voor een man van 52 jaar, 92 kg en 180 cm met dezelfde PAL: 88,4 + 1.232,5 + 863,8 − 295,2 = 1.889,5 kcal basaal metabolisme, en 1.889,5 × 1,4 = 2.645 kcal per dag.
Een schatting, geen meting
Een formule blijft een schatting: bij één persoon kan de werkelijke behoefte er gerust 10 procent naast liggen. Volg daarom het gewicht op en stuur bij.
Harris-Benedict is gemaakt voor volwassenen. Voor kinderen en jongeren gebruik je aangepaste formules of referentiewaarden per leeftijd. Bij ziekte of ondervoeding volg je de richtlijn die voor je patiënt geldt.
De energiebehoefte bij afvallen
Voor gewichtsverlies plan je een tekort ten opzichte van de berekende behoefte. Als vuistregel geeft een tekort van ongeveer 500 kcal per dag zo’n halve kilo gewichtsverlies per week. Voor de vrouw uit het voorbeeld komt dat neer op ongeveer 1.480 kcal per dag.
In de praktijk vertraagt het verlies, omdat de behoefte daalt met het gewicht. Bereken ze daarom bij elke opvolging opnieuw, met het nieuwe gewicht.
Zo rekent NutriIQ de energiebehoefte
In NutriIQ hoef je niets zelf uit te rekenen. Bij de consultaties en bovenaan het voedingsschema staat de energiebehoefte van je patiënt: Harris-Benedict (herzien, 1984) maal de PAL die je in het begeleidingsplan koos, met de leeftijd uit de geboortedatum. In het schema zie je ze naast de energie en de voedingsstoffen per dag, zodat je meteen ziet of het schema past.
- Je kiest zelf met welke weging NutriIQ rekent
- Je eigen PAL-waarden, voor je hele praktijk
- Kies je in het schema bewust een andere PAL of weging, dan staat die in vet rood
- Afgerond op 10 kcal, want een formule blijft een schatting
Bronnen
- Harris JA, Benedict FG. A biometric study of basal metabolism in man. Carnegie Institution of Washington, 1919.
- Roza AM, Shizgal HM. The Harris Benedict equation reevaluated: resting energy requirements and the body cell mass. American Journal of Clinical Nutrition 1984;40:168-182.
- FAO, WHO, UNU. Human energy requirements. Report of a joint FAO/WHO/UNU expert consultation. FAO Food and Nutrition Technical Report Series 1, Rome, 2004.